Türkiye için Plastik Pazar Araştırması Projesi

2022 yılında Türkiye, Avrupa’da ikinci, dünya genelinde ise altıncı en büyük plastik işleme kapasitesine sahip ülke konumundaydı. Son on yılda Türkiye’nin plastik ürün sektörü, yıllık ortalama %4 oranında büyüme göstererek 2022’de 10,5 milyon tonluk bir kapasiteye ulaşmıştır. Türkiye, küresel plastik üretiminin %2,6’sını oluşturmasına rağmen, hammadde üretimindeki yetersizlik nedeniyle plastik sektöründe ithalata bağımlıdır. 2022 yılında Türkiye toplam 708 bin ton plastik ürün ithal ederken, 2,7 milyon ton plastik ürün ihraç etmiştir.

Plastikler, dünya genelinde en yaygın kullanılan malzemelerden biri haline gelmiştir ve 1950’den bu yana plastik üretimi yılda ortalama %9 oranında artış göstermiştir. Ancak, hızlı kentleşme ve kötü yönetilen plastik atıklar deniz ortamını ciddi şekilde kirletmektedir. Denizlerdeki plastik kirliliğinin %40-50’si tek kullanımlık ambalajlardan kaynaklanmaktadır ve her yıl yaklaşık 5 ila 13 milyon ton plastik atık okyanuslara karışmaktadır. 2030 yılına kadar dünya okyanuslarındaki plastik miktarının 250 milyon tonu bulabileceği tahmin edilmektedir.

Projenin Amacı

Türkiye Plastik Pazar Araştırması projesi, Türkiye’de plastik sektöründe 3R (Azalt, Yeniden Kullan, Geri Dönüştür) yaklaşımlarını yaygınlaştırmanın önündeki büyüme dinamiklerini ve engellerini anlamayı amaçlamaktadır. Plastik pazarına dair kapsamlı bir değerlendirme yapılarak, kamu sektörü için öncelikli alanların belirlenmesi, özel sektör yatırımlarının teşvik edilmesi ve kullanılmış plastiğin “atık” yerine değerli bir “kaynak” olarak yönetilmesi hedeflenmektedir.

Proje kapsamında, Türkiye’de plastiklerin yaşam döngüsü ve hareketini anlamak için bir malzeme akış analizi yapılması öngörülmektedir. Ayrıca, plastik değer zincirindeki kilit paydaşların ve bu zincirdeki faaliyetlerin analiz edilmesi planlanmaktadır. Plastik tüketimini azaltma, kirliliği önleme ve döngüselliği artırmaya yönelik pazar ve politika koşullarının incelenmesi de projenin önemli bir parçasıdır. Son olarak, bu çalışmalar sonucunda ana bulguların özetlenmesi ve hükümet için öncelikli eylem önerilerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Pazar değerlendirmesi, masa başı araştırmalar ve kilit paydaşlarla yapılacak istişarelerle gerçekleştirilecektir. Pazar analizleri, senaryo çalışmaları ve veri eksikliklerini gidermeye yönelik makul varsayımların birleştirilmesiyle Türkiye’deki özel sektör katılımı için fırsatlar ve zorluklara odaklanılacaktır.

Proje Faaliyetleri

Proje, Dünya Bankası görev ekibinin gözetiminde ve Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) ile iş birliği içinde yürütülecektir. Proje kapsamında gerçekleştirilecek temel görevler şunlardır:

1. Başlangıç Aşaması: Proje çerçevesi ve hedeflerinin tanımlanması,
2. Malzeme Akış Analizi: Türkiye’de plastiklerin yaşam döngüsü ve hareketinin değerlendirilmesi,
3. Değer Zinciri Analizi: Plastik değer zincirindeki kilit paydaşların ve faaliyetlerin haritalanması,
4. Pazar Analizi: Döngüselliği artırmak için mevcut pazar koşullarının incelenmesi,
5. Politika Değerlendirmesi: Döngüsel plastik ekonomisini teşvik etmek için politika ortamının değerlendirilmesi,
6. Özet ve Öneriler: Ana bulguların özetlenmesi ve hükümet için öncelikli eylem önerilerinin geliştirilmesi.

Proje Ortakları

• ANKA Sürdürülebilir Çözümler Danışmanlık ve Mühendislik Ltd. (ANKA)
• Kaynak Çevre ve İklim Derneği İktisadi İşletmesi (REC İktisadi İşletmesi)
• Frankfurt School of Finance & Management gGmbH (FS)