Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında her yıl düzenlenen Taraflar Konferansı’nın (COP) 29. toplantısı bu yıl 11-22 Kasım 2024 tarihleri arasında Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de yapıldı. “Yeşil Bir Dünya İçin Dayanışma İçinde” sloganıyla gerçekleştirilen COP29’da başta iklim finansmanı olmak üzere birçok önemli gündem maddesi ön plana çıktı.
ABD ve Avrupa’daki gelişmeler sonucu konferansta özellikle büyük salım yapan ve finansman taahhütlerini üstlenmesi beklenen ABD, AB, Çin, Rusya gibi kritik ülkelerin devlet lideri düzeyinde katılımı gerçekleşmedi. Bu da konferansın beklenenin altında sonuçlarla kapanmasına yol açtı. Konferans’ta öne çıkan gelişmeler şöyle sıralanabilir:
- COP29’un odağında iklim finansmanı vardı. Müzakereler sonucunda gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere 2035’ten itibaren yıllık 300 milyar dolar sağlanması kararlaştırıldı. (Önceki finansman hedefi 2020 yılından itibaren yıllık 100 milyar dolar kaynak aktarılmasıydı.) Bu tutar gelişmekte olan ülkelerin yıllık 1,3 trilyon hedefinin altında kaldı.
- Uluslararası finansal kuruluşlar iklim finansmanına ayırdıkları fonları arttıracaklarını açıkladılar. Çin ve Suudi Arabistan gibi Ek dışı ülkeler de gelişmekte olan ülkelere iklim finansmanı sağlamayı taahhüt ettiler.
- İklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkelerin kayıp ve zararlarını karşılamak oluşturulan fona ilişkin önemli adımlar atıldı.
- Paris Anlaşması’nın piyasa mekanizmalarını düzenleyen 6. Madde 4. paragraf üzerinde anlaşma sağlandı. Böylece küresel karbon piyasalarının oluşumuna yönelik kurallar belirginleşti.
- Dijitalleşmenin iklim dirençliliği artırma ve sürdürülebilir inovasyonları destekleme potansiyeline vurgu yapan “Yeşil Dijital Eylem Deklarasyonu” yayımlandı.
- 2030’a kadar küresel metan emisyonlarını %30 azaltmayı amaçlayan “Organik Atıklardan Kaynaklanan Metan Emisyonlarını Azaltma Deklarasyonu” 30’dan fazla ülke tarafından imzalandı.
Kaynak, Çevre ve İklim Derneği COP29’da
COP29’un önemli gündemlerinden bir diğeri de şeffaflık raporlarıydı. Paris Anlaşması’nın 13. Maddesi’nde düzenlenen Gelişmiş Şeffaflık Çerçevesi (ETF) gelişmiş veya gelişmekte olan tüm ülkelerin İki Yıllık Şeffaflık Raporları (Biennial Transparency Reports (BTR)) sunmalarını zorunlu hale getirdi. Tüm ülkelerin birinci BTR’lerini en geç 31 Aralık 2024 tarihine kadar sunmaları gerekiyor.
Tüm ülkeler gibi Türkiye’nin de BTR’sini sekreteryaya sunması gereken Türkiye UNFCCC Sekreteryası’na birinci İki Yıllık Şeffaflık Raporunu sundu. Türkiye, Japonya ve İspanya’nın ardından BTR’sini sunan üçüncü ülke oldu. (Guyana, Andorra ve Panama’da BTR’lerini erken sunan ülkeler oldu) Türkiye’nin 2022-2024 yılı iklim değişikliği ile mücadele ve iklim değişikliğine uyum eylemlerini kapsayan rapor, UNFCCC Sekreteryasi ve COP29 Azerbaycan Başkanlığı tarafından “BTR Şampiyonu” ödülüne layık görüldü. Rapora erişim için tıklayınız.
UNFCCC’den Türkiye’ye Ödül
Türkiye, COP29’da bir diğer önemli belge olarak Uzun Dönemli İklim Stratejisini açıkladı. Açıklanan strateji kapsamında en fazla dikkati çekenler yenilenebilir enerji payını %50’ye çıkarma ve 2050’ye kadar nükleer enerji kapasitesini 20 GW’a yükseltme hedefleri oldu. Stratejide kömürden çıkışa ilişkin bilgi sunulmadı.
REC’i temsilen Bakü’ye giden Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Rifat Ünal Sayman COP29’da BTR’ler konusunda görüşmelere katıldı. REC, İklim Değişikliği Başkanlığı’nın yönlendirmesinde, FAO’nun desteği ve ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşlarının desteğiyle Birinci BTR’nin hazırlanması ve birlikte sunulan Ortak Tablo Formatları’nın (CTF) raporlanmasına katkı sağladı. Sayman’ın NDC izleme ve ilişkili mevcut durum, sera gazı salımları ve politikalar bölümlerinin yazarlığını üstlendiği raporda Ceren Ballı Gözen uyum ve Özgür Pehlivan finansman bölümlerinin yazarlığını yürütmüştü.